يعنى دنبال چيزى بزرگ رفتند تا آن را به ثواب رساند ، و على بن ابراهيم « 1 » از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده كه فرمود آنهائى كه اعتراف بولايت ما دارند . سخن ما : با ملاحظه در اين آيات و آياتى كه قبلا در باب پيش گذشت ، معلوم مىشود ، ايمان و اسلام معانى زيادى دارد بطورى كه در آينده به يارى خدا بتفصيل بيان ميكنيم . بخش روايات : 1 - هارون از ابن صدقه روايت كند كه حضرت صادق عليه السّلام بپدرش عرضكرد ، ايمان ( ممكن است ) بدل راه يابد بدون زبان ؟ حضرت باقر عليه السّلام فرمود اگر چنين باشد كه تو ميگوئى پس كشتار مشركين بر ما حرام است ، زيرا بگفته تو ما خبر نداريم شايد ( كسى كه زبانا مشرك است ) در باطن مؤمن باشد ، پس اين گفتار تو بر خلاف عمل پيامبر عليه السّلام است كه هر كس خدمتش مىآمد براى قبول اسلام او را آزمايش ميكرد و از او بمسلمانى و شروط آن بيعت ميگرفت و سخت تأكيد ميكرد ، مسعدة بن صدقه گويد هر كس اين را بگويد البتّه كافر است از آن جهت كه ندانسته « 2 » . توضيح : ( انّه قال له ) ضمير قال به امام صادق عليه السّلام برميگردد و باز گشتنش بمسعده بعيد است كه بگوئيم گوينده سخن به امام باقر عليه السّلام مسعده بوده بنا بر اين اگر گوينده حضرت صادق عليه السّلام باشد آن جمله پرسش است و ( قد ) براى تقليل است و اگر مسعده باشد اظهار عقيده كرده و پرسش نيست ، و در صورتى كه گوينده مسعده باشد ، نسبت روايت حضرت صادق عليه السّلام بپدرش بدان جهت است كه جواب مسعده منسوب به آن حضرت است بدين جهت بعيد است سخن از مسعده باشد ، و حاصل جواب حضرت اينست كه اگر اسلام ، صرف اعتقاد قلبى باشد و مشروط نباشد بانكار نكردن خدا به زبان ، يا باقرار زبانى به اعتقاد به خدا و

--> ( 1 ) تفسير قمى ص 699 . ( 2 ) قرب الاسناد ص 23 .